डिजिटल युगात इंटरनेटचा वापर झपाट्याने वाढत आहे. मात्र, याच इंटरनेटचा गैरवापर करून बाल अश्लील सामग्री (Child Pornography) तयार करणे, प्रसारित करणे किंवा पाहणे हा गंभीर गुन्हा आहे.
भारतात या संदर्भात कडक कायदे आहेत. विशेषतः Information Technology Act, 2000 अंतर्गत Section 67B हा अत्यंत महत्त्वाचा कायदा आहे.
Section 67B म्हणजे काय?
Section 67B हा कायदा लहान मुलांशी संबंधित अश्लील सामग्रीवर बंदी घालतो.
यामध्ये खालील गोष्टी गुन्हा मानल्या जातात:
- बाल अश्लील व्हिडिओ / फोटो तयार करणे
- इंटरनेटवर अपलोड किंवा शेअर करणे
- इतरांना पाठवणे (WhatsApp, Telegram, Email)
- अशा वेबसाइट्स चालवणे
- अशी सामग्री पाहणे (Browsing / Watching) किंवा डाउनलोड करणे
👉 म्हणजेच, फक्त “पाहणे” देखील गुन्हा आहे.
शिक्षा काय आहे?
Section 67B अंतर्गत शिक्षा अत्यंत कठोर आहे:
पहिला गुन्हा:
- ५ वर्षांपर्यंत कारावास
- आणि दंड (₹10 लाखांपर्यंत)
पुन्हा गुन्हा केल्यास:
- ७ वर्षांपर्यंत कारावास
- अधिक दंड
महत्त्वाची गोष्ट – “फक्त पाहिले” तरी गुन्हा
अनेकांना वाटते की:
“मी फक्त पाहिले, शेअर केले नाही, त्यामुळे गुन्हा नाही”
❌ हे पूर्णपणे चुकीचे आहे
कायद्यानुसार:
- Browsing / Searching / Downloading सुद्धा गुन्ह्यात मोडते
- तुमचा IP address, device history, forensic evidence यावरून गुन्हा सिद्ध होऊ शकतो
POCSO कायद्याशी संबंध
बालकांच्या संरक्षणासाठी Protection of Children from Sexual Offences Act, 2012 (POCSO) देखील लागू होऊ शकतो.
- बालकांच्या शोषणाशी संबंधित गुन्ह्यांसाठी हा कायदा अधिक कडक आहे
- IT Act + POCSO दोन्ही अंतर्गत कारवाई होऊ शकते
सायबर क्राइम तपास कसा होतो?
पोलिस आणि सायबर सेल खालील मार्गांनी तपास करतात:
- IP Address ट्रॅकिंग
- Browser history
- Mobile / Laptop forensic analysis
- Social media monitoring
👉 त्यामुळे “कोणी पकडणार नाही” असा समज चुकीचा आहे.
पालक आणि समाजाची जबाबदारी
- मुलांना सुरक्षित इंटरनेट वापर शिकवणे
- संशयास्पद लिंक / वेबसाइटपासून दूर ठेवणे
- अशा प्रकारची सामग्री दिसल्यास लगेच तक्रार करणे
निष्कर्ष
Section 67B (IT Act, 2000) हा बालकांच्या संरक्षणासाठी अत्यंत महत्त्वाचा कायदा आहे.
बाल अश्लील सामग्री तयार करणे, शेअर करणेच नव्हे तर पाहणे सुद्धा गंभीर गुन्हा आहे आणि त्यासाठी ५ वर्षांपर्यंत शिक्षा होऊ शकते.
👉 म्हणूनच:
- इंटरनेटचा जबाबदारीने वापर करा
- कायद्याचे पालन करा
- आणि समाजात सुरक्षित वातावरण निर्माण करण्यासाठी योगदान द्या
अॅड. प्रेमसागर लहू गवळी
सायबर क्राईम लॉयर
मो. +91 7710932406
ईमेल: adv.prem.gavali@gmail.com
About the Author
